Jonathan Swift ve Mars gezegeni

[Toplam:0    Ortalama:0/5]

Aslında çok etkili bir siyasal eleştiri kitabı olan ve 1726’da kaleme alınan Gulliver’s Travels, birinci bölümünden ötürü günümüzde daha çok çocuk kitabı olarak tanınmakta. Bu kitabın çok ilginç bir yanı ise, yazar Jonathan Swift’in 1877’de keşfedilen Mars uydularından söz etmesi. Laputia adındaki uçan adada gökbilimcilerin Gulliver’a anlattığına göre, bu bilim insanları

… Mars çevresinde dönen iki küçük yıldız – ya da uydu – keşfetti; bunlardan iç konumda olanın gezegenden uzaklığı kendi çapının tam üç katı kadar ve dış konumda olanın mesafesi de beş katı: ilki on saate bir turu tamamlarken ikincisi de yirmi bir buçuk saatte tamamlıyor.

Mars’ın iki uydusu – Phobos ve Deimos – ABD Denizcilik Gözlemevi’nden Asaph Hall tarafından keşfedildiğinde, yörüngelerinin Swift’in romanında anlatılana oldukça benzediği görüldü. Phobos Mars yüzeyinden 6.000 kilometre uzakta ve Mars çevresini 7.7 saatte dönüyor (Swift’in verdiği değerler 13.000 kilometre ve 10 saat); Deimos ise Mars’tan 20.100 kilometre uzakta ve dönüşünü de 30.3 saatte tamamlıyor (Swift’in verdiği değerler 27.200 kilometre ve 21.5 saat).

Swift’in Mars aylarından nasıl “haberi olabileceği” konusunda farklı görüşler ileri sürüldü ve bazıları da çok ilgi çekici sonuçlara vardı – örneğin, Swift’in kendisinin bir Marslı olabileceği söylendi! Aslında, Mars’ın iki uydusunun olabileceği düşüncesi Johannes Kepler’e ve onun 1610 yılında yayınlanmış anılarına kadar uzanır; bu kitapta Kepler bir zamanlar Galileo’nun Satürn ile bağlantılı yeni bir keşfini bildirmek için kullandığı bir anagramı yanlış bir biçimde çözümlemektedir. Galileo aslında bugün Satürn’ün halkaları olarak bildiğimiz yapıyla ilgili bir gözlemde bulunmuştu. Anagram şöyle:

s m a i s m r m i l m e p o e t a l e u m i b u n e n u g t t a u i r a s

Bunun doğru çözümü de:

Altissimum planetam tergeminum observavi. / En uzaktaki gezegenin [Satürn] üçlü bir şekli olduğunu gözlemledim.

Ama Kepler bu mesajı yanlış çözümledi:

Salue umbistineum geminatum Martia proles. / Selamlayın, ikiz ortaklığı, Mars’ın çocuklarını.

Bu nedenle de Galileo’nun Mars’ın uydularını keşfettiği sonucuna vardı. Anagramın gerçek anlamı elli yıl kadar sonra anlaşılsa da Kepler’in yanlış yorumu unutulmadı ve görünüşe göre Swift’e kadar da ulaştı; Swift de (burası tamamen bizim tahminimiz) buna kendi mantığını kullanarak ayrıntılar eklemiş olabilir. On sekizinci yüzyılın başlarına gelindiğinde Mars çevresinde uydu gözlenmemişti ve buna dayanarak da çok küçük olabilecekleri ya da gezegene çok yakın olabilecekleri – ya da ikisi birden – sonucu çıkarılabilirdi. Her ne olursa olsun, Swift’in kurgusal uyduları sonuçta gerçek uydularla büyük benzerlikler taşımaktaydı.

Henüz keşfedilmemiş uyduların varlığının önceden bir eserde dile getirilmesine daha yakın tarihli bir örnek de Arthur C. Clarke’ın Rendezvous With Rama (Rama ile Randevu) adlı romanı; bu kitapta Pluto’nun tek gezegeni olan Charon’dan söz edilmekte.

Kaynak: http:/ /www.daviddarling.info/encyclopedia/S/Swift.html

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

sekiz + iki =